Tags

,

Thông tin năm nay đăng những con số đột biến về tăng trưởng lợi nhuận của SCB. Trước tiên, đây là NH có những cú shock về các khoản mục thu nhập – chi phí, qua các năm, có sự biến động rất lớn! Trong đó, có thu nhập lãi và thu từ dịch vụ, trong dịch vụ, khoản mục cần chú ý và rất nhạy cảm là cho thuê tài sản gán nợ! Nếu so với các NH cùng quy mô (quy mô thuộc loại trung bình) thì income model của NH rất bất ổn và thuộc loại…outlier!  Về nguyên nhân, không cần đi sâu vào chi tiết, chỉ nên hiểu nguyên nhân ở đây là…tăng cao do cùng quý năm trước lỗ (cũng như lợi nhuận lũy kể thấp) và tăng cao là do thu nhập lãi thuần . Vậy nguyên nhân nằm ở những tồn tại từ năm trước đang/đã được xử lý (và bao gồm cả môi trường năm nay: thu nhập lãi tăng cao, xem VCB)

Vấn đề ở đây chỉ có mấy mục: Nợ xấu, nợ chuyển loại và thanh khoản. Nợ xấu và chuyển loại làm thu nhập lãi giảm (cả thực thu và dự thu), chi phí lãi tăng, Dự phòng tăng làm lợi nhuận giảm xuống. Thanh khoản quá kém làm tăng chi phí lãi lên rất mạnh. Thanh khoản kém đến từ hai nguyên nhân chính: khe hở kỳ hạn quá lệch và nợ xấu, nợ không luân chuyển thành vốn chiếm tỷ trọng quá cao (tức nằm ở dạng TS Có khác – TS gán nợ, giảm dư nợ thực tế xuống, mặc dù NH sử dụng cho thuê và thu phí – thuộc thu nhập ngoài lãi, thu nhập ngoài lãi năm 2010 là hơn 1000 tỷ). Nếu xử lý hết được khoản nợ xấu và nợ bị loại ra (đưa vào TS Có khác, tức “hoàn nhập” nhận nợ lại làm tăng dư nợ, tạo dòng tiền và thu nhập lãi) thu nhập sẽ tăng cao. Còn thanh khoản sẽ được cải thiện, nhưng là một bài toán dài.

* Điểm lại 2010 trước (xem BCTC 2010), lợi nhuận năm 2010 trước chi phí dự phòng RRTD vẫn tốt (gần 1000 tỷ) là do quý IV được bù đắp “xử lý” bằng nguồn tiền được xem là cho thu phí khai thác tài sản gán nợ! Nhìn tổng thể, 2010 không vững, hoạt động cốt lõi không mang lại lợi nhuận. Nếu so với Dự phòng RRTD, loại các khoản thu nhập từ dịch vụ ra, thì lợi nhuận là âm!Thu nhập từ lãi là hoạt động chủ yếu của tất cả các NH VN, những thu nhập khác đều không vững, nhưng năm 2010, thu nhập này của SCB là thứ yếu!

Thu nhập lãi thuần/Thu nhập từ lãi rất nhỏ (461tỷ/5.377 tỷ ~ 8.5%, toàn ngành là 31%): Thuộc loại thấp nhất trong các NH. Tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ chi phí dự phòng so với thu nhập lãi thuần cao nhất ngành:

–        Không thu được lãi, gốc do nợ xấu tăng lên, điều này phù hợp với trích lập dự phòng tăng, chi phí dự phòng tăng mạnh. Tỷ lệ nợ xấu của SCB là…11,4%.Tỷ lệ Chi phí dự phòng RRTD (new provision cost) so với thu nhập lãi thuần (NII) là … 164,5%!, so với Lợi nhuận trước trích dự phòng (PBP) là hơn 80%. Một khoản dư nợ tương đương hơn 9.322 tỷ đồng bị loại khỏi danh mục dư nợ làm tổn thất lớn (bỏ vào mục các TS khác – TS gán nợ) – Chính điều này làm tổng dư nợ giảm xuống (nếu chưa tính khoản nhận lại nợ 2.826 tỷ, thì dư nợ thực tế chỉ còn 30.351 tỷ, tức chỉ chiếm 76,5% tổng dư nợ “thực”), thu nhập lãi tất nhiên giảm, không bù đủ chi phí lãi. Chi phí lãi tăng lên do chi phí huy động tạo thanh khoản quá lớn (xem bên dưới) (ví dụ, 2010, thu nhập lãi từ cho vay chỉ tăng 2.5% so với 2009, thì chi phí trả lãi tiền gửi và phát hành GTCG tăng đến 28%, trong khi quy mô (TTS) chỉ tăng 10%)

–        Quản lý khe hở kỳ hạn và lãi suất rất kém khiến chi phí cho thanh khoản tăng mạnh: Điều này là do biến động lãi suất và thanh khoản quá lớn. Chi phí lãi cho các khoản nợ của NH đã tăng rất mạnh. Quản lý thanh khoản kém, buộc NH này phải đẩy lãi suất huy động thực trên thị trường lên mức tối đa có thể để bù đắp các nghĩa vụ thanh toán. Một khi thanh khoản thị trường 1 quá yếu, họ phải sử dụng một dòng tiền tài trợ wholesale funding với lãi suất rất cao. Dòng tiền nóng này chiếm tỷ lệ rất lớn trong tổng huy động của SCB (năm 2010 là 9500 tỷ/35000 tỷ, đồng thời phải thế chấp không lãi suất khoảng 3.000 tỷ), cũng không loại trừ thêm dạng huy động bằng hình thức phát hành kỳ phiếu cho các TCTD khác với Ls cao và được hạch toán vào mục GTCG! Một trong những chỉ tiêu thể hiện điều này là overnight solvency ratio chỉ có….3,58% đối với VND, với USD chắc rất kém (không có thể hiện)! Tổng TS Nợ thanh toán luân chuyển trong vòng 1 tháng tiếp theo gấp ….4 lần TS có luân chuyển bắt buộc thực hiện nghĩa vụ! Chú ý, khi TS ở dạng gán nợ và tồn tại ở dạng TS cho thuê lấy phí (mặc dù tỷ lệ phí là 18%) nhưng điều này chỉ là thu nhập, mà không tạo ra được dòng tiền vào (vốn gốc) như việc nó nằm ở dạng dư nợ (nhận nợ) (tức là bị chôn vốn), nên thanh khoản càng kiệt quệ. (xem thêm về dòng tiền và nợ xấu của một NH khác, VCB để tháy bản chất)

* Năm 2011 SCB tập trung xử lý nợ xấu, tái cơ cấu bảng TKTS. Năm nay thu nhập lãi sẽ tăng mạnh, cũng như dư nợ do hoàn nhập khoản gán nợ hơn 9300 tỷ khôi phục vào lại dư nợ kể từ tháng 2 năm 2011 (tất nhiên là thu nhập từ phí dịch vụ cho thuê sẽ giảm xuống, phí này năm 2010 cho thuê với mức 18%/năm). SCB xử lý các hạng mục này, và sẽ mang lại lợi nhuận tốt, tất nhiên, đó là từ lãi thuần, các thu nhập khác không có gì nỗi bật. Còn rủi ro thanh khoản và chi phí liên quan, tôi nghĩ vẫn chưa thể tích cực hơn trong môi trường hiện tại. Điều này, mặc dù có thể “sống xót” nhưng chi phí thanh khoản sẽ ăn mạnh vào một phần lợi nhuận, uy tín sẽ giảm đi nhiều.

Advertisements