Tags

, , , ,

Phát huy tốt vai trò đặc biệt  “Người cho vay cuối cùng” – LOLR (Lender of last resort) của một NHTW để ổn định thị trường tiền tệ.

Thông tin gây ngạc nhiên không nằm ở LS LNH sụt giảm mạnh mà là ở con số Tái cấp vốn (Refinancing) khoảng 70 nghìn tỷ đồng cho NH. Báo chí cũng đặt nhiều nghi vấn  về vấn đề này cũng như những nguy cơ mang lại khi đây là con số quá lớn, đặt dấu hỏi về việc tình trạng báo động của hệ thống NHTM cũng như hiệu quả CSTT (thắt chặt, chống lạm phát) khi bơm một lượng tiền quá lớn như vậy!

Tôi nghi ngờ về độ lớn của con số trên! Bất hợp lý là thị trường OMO luôn là chính yếu và thường nhật, tái cấp vốn không thể vượt mặt lớn và nhanh như thế – chỉ trong vòng một đến hai tháng, khi thị trường này mang tính thủ công, xét duyệt và trước đây chưa phát triển, cũng như sân chơi chủ yếu là các NHTM nhỏ thì không thể cover hết một khoản vốn quá lớn như vậy (tăng trưởng tín dụng tuyệt đối 5 tháng đầu năm chỉ hơn gấp đôi con số tái cấp vốn này).

Tuy nhiên, khi ước tính lại, đến cuối tuần trước, tổng lượng finance qua OMO (outstanding loans) chỉ còn hơn 40 nghìn tỷ, giảm từ 70 nghìn tỷ cuối tháng trước và từ 140 nghìn tỷ từ tháng 10/2010. Có nghĩa là, (1) SBV đã rút mạnh tiền trên OMO, (2) NHTM không vay nữa. Nếu SBV rút mạnh thì tất yếu lãi suất LNH sẽ tăng mạnh, nên giả thuyết 2 là chặt nhất khi: LS LNH giảm mạnh, LS OMO đã tăng lên tới 15% làm hạn chế vay và thanh khoản hệ thống cải thiện rõ rệt. NHTM nhỏ không vay với LS LNH quá cao khi được cấp vốn tốt hơn về số lượng và lãi suất (14%)

Hợp lý bởi thanh khoản đã bơm ra bằng công cụ này và rút lại bằng công cụ khác, nhưng làm LS giảm. Khi có thời điểm cuối năm 2010, lượng tiền bơm qua OMO tổng thể (outstanding) lên đến trên cả trăm nghìn, giờ Tái cấp vốn cộng với OMO cũng khoảng chừng đó. Nhưng lợi ích hơn nhiều!

Vì thanh khoản của hệ thống là quá vênh (chủ yếu tập trung vào NHTM nhỏ). Vì OMO chỉ là sân chơi của NHTM lớn, nhiều TPCP, NHTM nhỏ, ít TPCP không chen chân vào được. Rút vốn trên OMO và bơm TCV là hợp lý để các NHTM nhỏ tiếp cận vốn giá rẽ, thoát áp lực huy động trên liên NH với giá cao cũng như huy động thị trường dân cư với mọi giá.

Điều này là phù hợp với vai trò đặc biệt của một NHTW: LOLR – người cho vay cuối cùng,  không cứng nhắc, thiếu linh hoạt. Cũng có thể nói, vai trò LOLR của SBV lần này chính là ở đây: giải quyết bất hợp lý và ách tắc trên thị trường.

Điểm SBV cần nắm ở đây là tổng lượng tiền bơm (tiền cơ sở MB) chứ không nên phân biệt TCV hay OMO mà việc cần là sử dụng cả hai công cụ như thế nào để có lợi hơn, để phân bổ lại dòng tiền chảy, điều hòa một cách linh hoạt làm giảm lãi suất trong chừng mực tín dụng và cung tiền cho phép theo tinh thần thắt chặt chống lạm phát. Thứ hai là bơm để phục vụ thanh khoản, không cho sử dụng để cho vay, điều này là nguy hiểm về cung tín dụng và cả sau này, khi TCV đến hạn. Điều này là có thể làm được, bởi khi làm hồ sơ TCV, thì SBV sẽ kiếm soát mức tăng tín dụng hết sức chặt chẽ của những NHTM này.

Tôi nhấn mạnh vai trò điều chỉnh, phân bổ lại dòng tiền trong hệ thống: có một số NHTM tiếp cận tốt nguồn vốn giá rẽ, một số NHTM thì không, và tất nhiên, khi cho vay lại, sẽ phải “đội” lãi suất lên. Thanh khoản kém là khi dòng tiền vào chưa đáp ứng được dòng tiền ra, do đó, khi cần, phải vay bằng mọi giá, các NHTM có thanh khoản tốt cũng tranh thủ cơ hội đẩy LS lên cao! Cùng với đó là các NHTM yếu thanh khoản cũng đẩy LS huy động từ TCKT và dân cư lên cao hơn, gây nên việc chạy đua lãi suất từ các NHTM nhỏ rồi đến NHTM lớn hơn. Tái cấp vốn có kỳ hạn dài hơn OMO, trong chừng mực nào đó, tiền trên Liên NH sẽ không bị hạn chế do co cụm thanh khoản vì dự phòng (do OMO kỳ hạn chỉ 7 ngày). Việc tái cấp vốn cũng là điều kiện (và cái cớ) để SBV kiểm soát tín dụng của những NHTM này, khi tín dụng không được phép tăng hoặc tăng chậm, thì tất yếu, tình hình của họ theo thời gian sẽ khá lên nhờ tích lũy huy động và cũng là động lực giảm huy động xuống gần bằng với LS OMO, LNH và Tái cấp vốn khi đầu ra (cho vay) không có hoặc có với LS rất thấp! (Đọc thêm: The Right answer để theo dòng logic)

Cũng không thể nói là các NHTM lớn đã hy sinh lợi ích để cứu NHTM nhỏ, bởi họ đã lợi dụng điều này. SBV chỉ can thiệp để điều hòa dòng tiền lại, làm triệt tiêu các động lực gây nên sự lợi dụng này.

————

Mặc dù người ta nhắc đến chữ LOLR là khi có khủng hoảng, là việc NHTW cho vay không hạn chế nhằm cứu thanh khoản cho một số TCTD kh không thể tiếp cận thanh khoản từ hệ thống, để giảm thiểu đến mức thấp nhất khả năng sụp đổ và hiệu ứng domino ra toàn hệ thống nhằm bảo vệ hệ thống NH, nền kinh tế và người gửi tiền. Nhưng tổng quát hơn, LOLR là để đảm bảo sự ổn định của hệ thống NHTM cũng như để đạt được mục tiêu như đã định hướng của NHTW.

Advertisements