Tiếp theo entry trước khi nhắc đến “Equilibrium”. Nhắc đến “cân bằng” và định hướng điều hành chính sách tiền tệ, tài khóa, tôi nhớ đến Mô hình vĩ mô: biểu đồ Swan (Swan Diagram). Trong biểu đồ thể hiện sự cân bằng tổng thể nền kinh tế của một quốc gia là điểm cân bằng – giao nhau giữa “Cân bằng bên trong” và “Cân bằng bên ngoài”. Nó phụ thuộc vào điều chỉnh bằng chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, chính sách tỷ giá và chính sách đối ngoại.

Swan Diagram

Cân bằng bên trong (Internal balance): thể hiện Thất nghiệp và lạm phát. Cân bằng bên ngoài (External): Thể hiện Thâm hụt hoặc thặng dư thương mại (hoặc vãng lai). Kết hợp hai đường này sẽ cho “4 khu vực không bền vững”: “zones of economic unhappiness” hay tạo ra sự mất cân bằng của nền kinh tế, theo 4 ô ở trên. Điểm cân bằng (tối ưu) sẽ là điểm giảo nhau giữa 2 đường.

Nếu “áp” Việt Nam vào đồ thị này, có thể Việt Nam nằm ở ô số 2 (inflation, deficit): phía dưới và tiến về phía bên phải đường “cân bằng bên trong”, áp lực lạm phát lớn trước sự kích thích tiêu dùng nội địa lớn, thâm hụt ngân sách. Nằm phía trên đường “cân bằng bên ngoài” đối diện với thực trạng thâm hụt cán cân thương mại.

Lạm phát, thâm hụt cán cân thương mại, thâm hụt ngân sách. Để hướng đến điểm cân bằng (điểm giao nhau giữa 2 đường), có lẽ giải pháp là giảm thâm hụt kép bao gồm giảm nhập siêu và giảm chi tiêu của chính phủ. Để giảm nhập siêu như trong hình, phá giá VND lần nữa là tối ưu để giảm chi phí so sánh (tùy theo tỷ giá REER hiện tại của chúng ta bao nhiêu – tính theo rỗ đồng tiền giao thương lớn nhất để quyết định phá giá bao nhiêu % làm tăng REER lên bao nhiêu %) (trục tung là trục tỷ giá). Giảm thâm hụt ngân sách bằng cách cắt giảm chi tiêu, giảm đầu tư công vô tội và và chống thất thoát.

Giữ lãi suất ở mức đủ cao trong một thời gian tương đối để chống lạm phát, giảm tổng cầu nội địa cũng như giảm nhập khẩu.

Thực tế, nếu phá giá VND bao nhiêu cần phải tính toán kỷ tỷ giá hiệu lực REER (xem thấp hơn 100% là bao nhiêu %) trong điều kiện xác định được rỗ tiền tệ tốt. Đối với hình ở trên, tôi không chắc rằng, tình hình kinh tế VN nằm trong ô 2 (inflation, deficit) như trên nhưng nằm ở vị trí cao hay thấp so với trục tung – tức vấn relative cost cao hay thấp bao nhiêu so với điểm cân bằng.

Tìm hiểu chi tiết Swan diagram nên tham khảo thêm: