Có lẽ nhà đầu tư nào cũng biết đến chỉ số PE. PE cũng được xem như là công cụ dùng để sàng lọc (screen) các cổ phiếu tiềm năng và có thể đầu tư (theo từng quan điểm của nhà đầu tư nhất định). PE cao hay thấp là tiềm năng cũng tùy thuộc vào quan điểm của nhà đầu tư. Hôm nay, tôi sẽ bắt đầu post lên một số phương pháp và chỉ tiêu cơ bản dùng để sàng lọc (screen) và định giá (valuation) công ty và cô phiêu tiềm năng.

Có rất nhiều phương pháp, tùy vào trường phái đầu tư nào, tăng trưởng hay giá trị hoặc ở giữa: growth at a reasonable price mà có những cách nhìn nhận cũng như sử dụng các chỉ tiêu khác nhau trong phân tích. Tuy nhiên, có một nhóm các chỉ tiêu phổ biến, từ đó sẽ được kết hợp và sử dụng cho những mục đích khác nhau.

Nhóm thứ nhất: PE, PB và g

P/E (hoặc PE)

Chúng ta thấy nhiều, đơn giản chỉ là tỷ số giữa giá hiện tại và thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) của công ty. Tuy nhiên, đằng sau đó, để hiểu đúng và sử dụng đúng là một vấn đề (đã được nêu ở đây, đây, hoặc một cách chọn CP), tôi không bàn tới nữa.

PE có sức mạnh thực sự, bởi nó dễ dàng sử dụng để sàng lọc, trực tiếp thể hiện mức độ “đắt” hay “rẽ” so với lợi nhuận mà công ty mang lại. Ví dụ, hiện nay, Việt Nam hay sử dụng sàng lọc PE nhỏ hơn 10x là được xem như có thể đầu tư.

PE thực sự hữu ích khi so sánh với một benchmark như trung bình ngành hay chỉ số (như Vnindex), so sánh giữa các công ty với nhau, từ đó so sánh tiếp triển vọng phát triển để đánh giá có thể mua hay nên bán CP công ty này.

Chú ý, nghịch đảo của PE chính là tỷ suất thu nhập hay EY (Earning Yield), đo lường khả năng sinh lợi từ đồng vốn bạn bỏ ra hiện tại. Chỉ số này đặc biệt tốt trong trường hợp so sánh với các alternative investment, các asset class khác nhau sẽ dễ dàng sử dụng. Trong chừng mực nào đó, EY phải luôn lớn hơn Corporate Bond Yield, lớn hơn lãi suất tiền gửi ngân hàng (Saving interest rate), tuy nhiên, hiện tại EY của công ty lại nhỏ hơn Bond Yield ở trên khiến bạn không chọn? Hỏi như vậy để tôi muốn nói đến một nhân tố hết sức quan trọng đó là g, tốc độ tăng trưởng thu nhập dự kiến trong tương lai. Có thể thấy rằng, một trái phiếu có Bond Yield cao, nhưng không có g! Công ty có EY thấp hơn, nhưng chứa đựng một tiềm năng tăng thu nhập cho bạn còn lớn hơn Bond!

Trong trường hợp công ty đang lỗ (tạm thời), EPS âm, quả thực PE không thể hiện được điều gì! Chúng ta không thể nói PE = – 10x, mà khi đó, chúng ta lại có thể gọi EY = -10%. Nhưng, tôi chỉ nói là tạm thời, tức tương lai thì có thể có đột phá!

Như vậy, PE hay EY phải đi liền với triển vọng tăng trưởng trong thời gian tới (trung dài hạn) của công ty.

Expectation Growth (g)

Đây có thể là chỉ tiêu quan trọng nhất khi cần phân tích một công ty. Đơn giản, nó thể hiện cái giá trị có thể mang lại trong tương lai của công ty đó. Như đã nói ở trên, nếu PE âm (EPS âm), nhưng triển vọng phát triển, thể hiện qua g, bao gồm g doanh thu (sale growth), g lợi nhuận (Income growth), g thu nhập trên mỗi cổ phần (g EPS) để tốt, thì ta hoàn toàn có thể đầu tư, và đó có thể là phi vụ tốt.

Để ước tính g, rất phức tạp và có thể mang tính cảm tính! Tuy nhiên, tất cả đều phải dựa vào quy trình phân tích gọi là Top-down analysis. Theo đó, phải phân tích triển vọng nền kinh tế (thể giới, trong nước), triển vọng ngành và triển vọng công ty. Đi sâu vào phân tích cấu trúc thu nhập (income model) mới đi đến được g kỳ vọng cụ thể. Kỹ thuật khác để xác định g có thể là số trung bình ngành, benchmard, phương pháp hồi quy (liner hoặc exposal,..), tăng trưởng bền vững (g = ROE*(1-payout ratio),…

Tôi sẽ chấp nhận những CP nào có triển vọng tăng trưởng cao hơn trung bình ngành và nền kinh tế. Ví dụ, kinh tế VN hiện tăng có kỳ vòng tăng trưởng bình quân 7% trong vong 7 năm tới, tôi sẽ favor khi cổ phiếu có g cao hơn 7%. Nếu benchmark hoặc average industry index là 15%, thì rất tốt nếu g cao hơn mức này!

Kết hợp PE và G?

Quan điểm này xuất phát từ việc xác định cổ phiếu từ giá trên thu nhập và triển vọng phát triển, độ “đắt”, “rẽ” của cổ phiếu tỷ lệ thuận với triển vọng phát triển, và với tầm nhìn dài hạn, tỷ lệ PE sẽ thể hiện dần và bằng với tốc độ tăng trưởng EPS. Như vậy, tỷ lệ PE/G (hoặc PEG) phải nhỏ hơn hay bằng 1.

(Chú ý, cách viết P/E/G hoặc PE/G hoặc PEG là như nhau, tương tự đối với PBG, G và g là như nhau)

Xem tiếp theo:

Advertisements