Thông tin trên thị trường

Mấy hôm trước, có khá nhiều công ty chứng khoán “tham gia” bình luận về thông tin về việc phá giá của tiền đồng và cách ứng xử của nhà đầu tư. Bàn về vấn đề này khá nhiều trên các báo chí, ở đây, tôi chỉ xem xét khía cạnh này trên thi trường chứng khoán.

Có lẽ, ai tham gia đầu tư cũng hàng ngày và bắt buộc phải theo dõi hàng nghìn thông tin phát đi từ rất nhiều nguồn khác nhau. Tự thâm tâm, bạn có thể cho rằng tin này là chắc chắn, tin kia là tin đồn khi bạn xem xét cách thông tin truyền đi.

Thị trường Việt Nam đặc biệt dễ dàng bị thông tin “thuần hoá” và tác động từ thông tin là cốt yếu để các nhà đầu tư quyết định mua hoặc bán khi chưa biết công ty đó hoạt động trong ngành gì! Điều đó là tất nhiên khi khả năng sàng lọc và kết nối các thông tin còn kém, khả năng nhận thức về chất lượng thông tin chưa cao, và đó cũng là yếu tố tạo nên cái gọi là đầu tư theo “tâm lý bầy đàn”. Hàng ngày, các nhóm môi giới, rồi nhà đầu tư, bạn bè truyền tai nhau nào là công ty A chia thưởng giá sẽ tăng, công ty B đang triển khai dự án lớn với giá vốn (COGS) rẽ nên có khả năng tạo lợi nhuận cao, công ty C đang chuẩn bị làm điều gì đó,… nhưng họ chưa nói cho bạn biết là thời gian qua (hay quá khứ) công ty đó đã làm những gì và đạt được  gì, muốn có lợi nhuận cao? Thực sự quá bất thường và đáng nghi ngờ.

Nhà đầu tư kỳ cựu Steven Lee có nguyên tắc nỗi tiếng thứ 5 thứ 6 trong 12 nguyên tắc nỗi tiếng của mình là “Nên chào từ biệt các tin tức từ báo chí” và “Nên tự mình phân tích, quên đi những thông tin bên lề”.  Steven Lee khuyên thêm nên đặt câu hỏi trước những thông tin được coi là nội gián (giá trị để có có khả năng là rất lớn), đó là: Bạn là người thứ mấy được nghe thông tin này, nếu đã có nhiều người biết thì bạn ra quyết định đã là quá trể! Tiếp theo, nên xem xét tin này đã lan bao lâu trước khi đến tai bạn. Ai là người cung cấp thông tin? Người trong ban quản trị hay chỉ bạn bè truyền tai nhau? Và cuối cùng, khả năng của bạn về việc xác nhận thông tin đó là xác thực hay không?  Bình thường, thông tin nội gián thì không được tiết lộ. Đến đây, điều quan trọng nhất là hãy tự chủ phân tích quyết định dựa trên các yếu tố cơ bản thực sự của công ty, đó là kế hoạch thực hiện đã được vạch ra và thực hiện nó đến đâu.

Yếu tố cơ bản là cốt lõi dẫn dắt thị trường.

Mục tiêu của nhà đầu tư là dòng tiền nhiều hơn, nếu bạn là nhà đầu tư tăng trưởng, bạn sẽ lựa chọn những cổ phiếu đang có khả năng sinh lợi cao và giá của nó cũng không phải mềm, thể hiện qua tỷ số P/B và P/E ở mức cao. Nếu bạn là nhà đầu tư theo trường phái giá trị, bạn sẽ chọn những công ty đang có tỷ số thị trường ở mức thấp trong mối tương quan với các công ty khác. Nhưng, điểm mấu chốt của lựa chọn là tại hai thời điểm khác nhau, có vẽ như quan điểm đầu tư tăng trưởng bạn sẽ quyết định nắm giữ cổ phiếu đó khi thị trường đang đà tăng trưởng. Còn nhà đầu tư giá trị có vẽ kiên nhẫn và quyết định nắm giữ khi thị trường đi xuống ở một mức thấp. Nhưng điều giống nhau đó là các công ty này đều có yếu tố cơ bản tốt.

Hai yếu tố bạn nên quan tâm hàng đầu và biết cách đọc nó. Đó là Doanh thu (Revenues) và lợi nhuận (Income) từ đó ta thấy được Biên lợi nhuận (Gross Profit Margin – GPM). Kế hoạch, thực hiện được so với kế hoạch. Hãy phân tích kỹ điều này.  Bởi các yếu tố này đã “hoà” vào giá trị công ty và giá cổ phiếu đã phản ánh điều đó, một khi không như kế hoạch, tất nhiên, giá trị sẽ giảm xuống và giá cổ phiếu sẽ giảm, trước đó, giá của nó luôn dao động xuông quanh một mức giá được gọi là giá trị nội tại mà theo cảm nhận của mỗi người đặt ra theo các yếu tố cơ bản và kế hoạch thực hiện của công ty. Tất nhiên, bạn luôn phải đầu tư vào cổ phiếu có giá đang thấp hơn giá trị nội tại nói trên.

Chỉ có công ty có tốc độ tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận tốt và bền vững thì mới có khả năng phát triển trong tương lai, và giá của nó bắt đầu từ đây sẽ tăng lên và tăng lên khi những yếu tố kia được kiểm chứng! Khi phân tích doanh thu và lợi nhuận, cần chú ý vào việc so sánh kỳ này với cùng kỳ năm trước,vì có thể công ty có doanh thu không đồng đều và theo mùa vụ,  đồng thời cũng so với kỳ trước để thấy sự tích luỹ. Bạn cũng không quên “năm hoá” (annualization) mức tăng trưởng để thấy mức độ lớn của tăng trưởng trong năm. Cuối cùng là so với kế hoạch đã được đề ra (vì hơn bất cứ điểu gì, chính kế hoạch thể hiện rõ nhất khả năng của công ty mà ban quản trị là người rõ nhất đề ra nó). Bạn cũng nên xem xét thêm tốc độ tăng trưởng của các yếu tố này theo số liệu năm, tức xem xét dài hạn để thấy được sự bền vững. Trên bảng số liệu tài chình cơ bản của công ty (Company performance) của Forbes, bên dưới thường có thêm dữ liệu bình quân 5 năm.

Để chắc chắn, bạn nên kiểm chứng các yếu tố tạo nên sự doanh thu và lợi nhuận của công ty, thành phần có tỷ trọng lớn nhất là gì, sự bền vững của thành phần đó. Đó là điều bạn cần làm.

Điều luôn ghi nhớ là yếu tố cơ bản luôn là cốt lõi dẫn dắt thị trường.

Thị trường luôn được dẫn dắt bởi một số nhóm cổ phiếu, chính những nhóm cổ phiếu này như là lực đỡ mỗi khi thị trường đi xuống và động lực dẫn dắt thị trường quay đầu, và những cố phiếu sẽ lộ nguyên hình sau đợt điều chỉnh của thị trường. Trong điều kiện bình thường, giá của những cổ phiếu này khi thị trường giảm giá thường nằm dưới giá trị thực của nó, đây chính là lý do mà nhiều nhà đầu tư đã bán tháo nó đi. Đó là lúc bạn thể hiện bản lĩnh. Chứng khoán Việt Nam chuẩn bị hết quý II và đừng nên bỏ lỡ!

Điều cuối cùng tôi muốn đề cập đó là, Steven Lee có trong quy tắc thứ 12: “Stop investing if you are not sure of when to buy or sell” – Không nên quyết định nắm giữ hay bán khi bạn chưa thực sự an tâm!