Vì sao phát hành Trái phiếu Ngoại tệ?

Thời gian qua, Việt Nam đã có 2 đợt phát hành TP USD huy động được 157 triệu USD đợt 2 và 230,11 triệu USD đợt 1. Và hiện nay, trên thế giới cũng đã có một số nước bắt đầu phát hành TP USD trở lại sau một thời gian dài “vắng bóng”, đặc biệt là khối lượng rất lớn. Đó là Đức phát hành TP USD với tổng giá trị 4 tỷ USD kỳ hạn 3 năm kể từ năm 2005, Canada phát hành với tổng giá trị 3 tỷ USD kể từ lần trước cách đây 1 thập kỷ, cũng theo Bloomberg, Tây Ban Nha và Bỉ cũng đồng phát hành 3,5 tỷ USD tuần trước.

Điều đầu tiên có thể thấy, đó là cân đối ngân sách và dự trữ ngoại tệ, Đức sử dụng số tiền thu được bù đắp cho ngân sách thâm hụt (Budget dificit) tới 17.30 tỷ USD, Canada thì sử dụng cho mục đích Foreign Reserves.

Nhưng sau đó, vấn đề giá vốn vẫn là then chốt, lãi suất USD trên thị trường có thể nói là ở mức rất thấp từ trước đến nay, lãi Libor 1Month dao động quanh mức 0,25%, 3Month 0,30%, 6Month chỉ ở mức 0,70%/năm , để những nước như Canada, Đức quyết định issue TP sau một gần một thập kỷ không sử dụng. Một điều nữa cũng có thể thấy rằng, một số nước có CDS giảm xuống ở mức thấp nhất. Đây là một cơ hội rất tốt!
Nhưng Việt Nam thì sao? Hai đợt phát hành của Việt Nam không như những quốc gia nói trên, Việt Nam không phát hành quốc tế, mà cho những nhà đầu tư trong nước! Lãi suất USD quốc tế giảm, nhưng phải nói rằng, các NHTM trong nước hầu như chỉ gởi ở nước ngoài kỳ hạn ngắn (như O/N, 1w) để đảm bảo cho international payment, chứ không gửi dài hơn, nên có thể nói, không tác động lớn đến việc cân đối nguồn vốn trung dài hạn cho việc mua trái phiếu của các banks này! Tiếp theo, khối lượng phát hành cũng không khổng lồ như những quốc gia khác (chi phí cho trả nợ cũng không lớn!). Vậy TP ngoại tệ của Việt Nam phát hành do nguyên nhân gì?

Theo một số thông tin nhận được, thì USD bond dùng để bù đắp dự trữ ngoại hối và phân bổ cho một số chương trình ngân sách mục tiêu trong năm, tuy nhiên, cũng cần thấy rằng, Chính phủ đã sử dụng dự trữ ngoại tệ cho việc kích cầu (trong chương trình 8 tỷ USD), sử dụng rồi bù đắp lại bằng cách issue bond ?(thu lại từ các ngân hàng?) Xem ra không hợp lý, và càng không hợp lý khi khối lượng phát hành rất nhỏ!

Từ đó, có thể thấy chỉ có một số nguyên nhân phát hành TP USD ở Việt Nam như sau:

1. Đa dạng hoá kênh huy động, phát hành TP USD chưa là tiền lệ đối với trong nước (năm 2005 có phát hành 750 triệu TP USD cho Vinashin), bước đầu tạo “thói quen” cân đối vốn trung dài hạn cho các TCTD trong nước, sử dụng GTCG ngoại tệ trong đầu tư và thanh khoản (được sử dụng trên thị truờng OMO, vay cầm cố ở NHNN) và được NHNN thực hiện một cách từ từ (2 đợt phát hành với khối lượng rất nhỏ)
2. Chênh lệch lãi suất trên thị trường giữa VND và USD rất lớn (khoảng 5%)
3. Các đợt phát hành Trái phiếu VND trong năm thất bại toàn diện!
4. Linh hoạt trong điều hành lãi suất và tỷ giá, khi nguồn cung cầu USD trên thị trường thay đổi!

Nguyên nhân thất bại của đợt phát hành vừa rồi (khối lượng huy động rất thấp) có thể có phần từ “thói quen tư duy” cân đối nguồn vốn trung dài hạn USD từ các TCTD (đặc biệt là các NHTM)chưa có, chứ chưa phải là vấn đề lãi suất trần của đợt phát hành thấp!
(Trong đợt phát hành lần thứ 2, có một NHTM đặt thầu với khối lượng lớn 76 triệu cũng thể hiện tư duy này!)
Nghiatq